2026 წლის 17 მარტს, ჯანმრთელობის მდგომარეობის მოულოდნელი გაუარესების შემდეგ, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, უწმინდესი და უნეტარესი ილია II გარდაიცვალა. იგი საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას 1977 წლიდან ედგა სათავეში და იყოს ქვეყნის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი სულიერი წინამძღოლი.
ილია II, ერისკაცობაში ირაკლი შიოლაშვილი, 1933 წლის 4 იანვარს, ორჯონიკიძეში (ვლადიკავკაზში) დაიბადა. მან განათლება მოსკოვის სასულიერო სემინარიასა და აკადემიაში მიიღო, რომელიც 1960 წელს დაამთავრა. მისი აკადემიური მოსწრება ყველა საგანში უმაღლესად ფასდებოდა, ხოლო საბაკალავრო ნაშრომი ათონის ივერიის მონასტრის ისტორიის თემაზე დაიცვა. ჯერ კიდევ სასწავლებლის დასრულებამდე, 1957 წელს ის მონაზვნად აღიკვეცა და სახელი ილია ეწოდა. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ იგი სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდა ბათუმის საკათედრო ტაძარში, იყო მცხეთის სასულიერო სემინარიის პირველი რექტორი და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტი, სანამ 1977 წლის ნოემბერში პატრიარქის მოსაყდრედ დადგინდებოდა.
1977 წლის 23 დეკემბერს გამართულ XII საეკლესიო კრებაზე მიტროპოლიტი ილია ერთხმად იქნა არჩეული სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად. მისი აღსაყდრების პერიოდში საქართველოს ეკლესიაში მხოლოდ 15 მოქმედი ეპარქია და ასამდე სასულიერო პირი მსახურობდა. ილია II-ის მმართველობის 48 წლის მანძილზე ეპარქიათა რიცხვი 47-მდე, ხოლო სასულიერო პირთა რაოდენობამ 2000-სს გადააჭარბა. აღორძინდა სამონასტრო ცხოვრება და გამოცხადდა არაერთი ახალი წმინდანის კანონიზაცია, მათ შორის, ილია ჭავჭავაძის (ილია მართლის) და კათოლიკოს-პატრიარქ ამბროსი ხელაიასი.
საეკლესიო დიპლომატიის თვალსაზრისით, ილია II-ის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიღწევა იყო საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის საერთაშორისო აღიარება. მიუხედავად იმისა, რომ ავტოკეფალია 1917 წელს აღდგა, კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქო მას ოფიციალურად არ ცნობდა. 11-წლიანი მოლაპარაკებების შედეგად, 1990 წელს მსოფლიო საპატრიარქომ გამოსცა მტკიცების სიგელი, რითაც მთელმა მართლმადიდებელმა სამყარომ სცნო საქართველოს ეკლესიის ისტორიული ავტოკეფალია და მისი მეთაურის საპატრიარქო ტიტული.
პატრიარქის ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით განხორციელდა უმსხვილესი ინფრასტრუქტურული პროექტები, რომელთა შორის ცენტრალური ადგილი წმინდა სამების საკათედრო ტაძარს უკავია. მისი მშენებლობა 1980-იანი წლების ბოლოს დაიგეგმა და 2004 წელს დასრულდა. ამას გარდა, აღდგა გელათის სასულიერო აკადემია და დაარსდა თბილისის სასულიერო აკადემია-სემინარია, წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი და არაერთი სასწავლებელი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში, რითაც საფუძველი ჩაეყარა საღვთისმეტყველო განათლების სისტემურ განვითარებას.
განსაკუთრებით აღსანიშნავია სახელმწიფოსა და ეკლესიას შორის ურთიერთობა ილია II-ის მმართველობის პერიოდში. 2002 წელს, კათალიკოსისა და პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის ხელმოწერით დაიდო კონსტიტუციური შეთანხმება, იგივე კონკორდატი, რომელმაც სამართლებრივად განსაზღვრა ეკლესიის განსაკუთრებული როლი და მისი დამოუკიდებლობა სახელმწიფოსგან. პატრიარქი აქტიურად უჭერდა მხარს საქართველოს ევროპულ ორიენტაციასა და ქვეყნის ინტეგრაციას ევროსტრუქტურებში, რასაც არაერთხელ უსვამდა ხაზს საერთაშორისო დონის შეხვედრებზე. თუმცა ფრთხილ პოლიტიკას ატარებდა რუსეთთან ურთიერთობებში და ქვეყნის ინტერესებს, მათ შორის, პრეზიდენტ პუტინთან შეხვედრებისასაც ატარებდა.
საერთაშორისო არენაზე ილია II მნიშვნელოვან ფიგურად მიიჩნეოდა. მათ შორის იმიტომაც, რომ 1978-1983 წლებში ეკავა ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს პრეზიდენტის თანამდებობა. იგი ოფიციალური ვიზიტებით იმყოფებოდა ვატიკანში, სადაც შეხვდა რომის პაპებს – იოანე პავლე II-ს და ფრანცისკეს, ასევე არაერთხელ ეწვია მართლმადიდებლურ საპატრიარქოებს იერუსალიმში, კონსტანტინოპოლსა და მოსკოვში. მისი დიპლომატიური აქტივობა მიმართული იყო რეგიონული სტაბილურობისკენ, რაც გამოიხატებოდა მჭიდრო ურთიერთობით მუსლიმ და სომეხ სასულიერო ლიდერებთან.
2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს ილია II-მ უშუალო მონაწილეობა მიიღო ჰუმანიტარულ მისიაში. მან მოახერხა კონფლიქტის ზონაში, კერძოდ გორსა და ნიქოზში უსაფრთხო დერეფნის შექმნა, საიდანაც გამოიყვანა დაჭრილები და უზრუნველყო დაღუპული სამხედროების ცხედრების გადმოსვენება. პატრიარქი მუდმივად მოუწოდებდა მხარეებს კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარებისკენ და საერთაშორისო საზოგადოებას საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დაცვაში დახმარებას სთხოვდა.
საკუთარი მოღვაწეობის დასკვნით ეტაპზე, 2017 წელს, ილია II-მ მიიღო საეტაპო გადაწყვეტილება და საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრედ მიტროპოლიტი შიო მუჯირი დანიშნა. ამით მან სიცოცხლეშივე განაცხადა, თუ ვინ სურდა გამხდარიყო საქართველოს შემდგომი სულიერი ლიერი. თავისი 48-წლიანი პატრიარქობის მანძილზე მან შექმნა მყარი ინსტიტუციური საფუძველი საქართველოს ეკლესიის ფუნქციონირებისთვის, რაც მოიცავდა არა მხოლოდ რელიგიურ, არამედ საგანმანათლებლო, კულტურულ და სოციალურ ასპექტებს. მისი მემკვიდრეობა მოიცავს თანამედროვე ქართულ ენაზე გამოცემულ ბიბლიას, მდიდარ ხატწერასა და საეკლესიო მუსიკას.
უწმნიდესი და უნეტარესი ილია II-ის გარდაცვალების შემდეგ, ეკლესიის მართვის პროცესი გადავიდა მოსაყდრისა და წმინდა სინოდის ხელში, დადგენილი საეკლესიო კანონმდებლობის შესაბამისად.
www.bm.ge
Loading ...