თურქეთში ფაროსანას გამოჩენა საქართველოს ევროპის ბაზარზე თხილის შესატან ფანჯარას უხსნის – ასოციაცია დეტალებზე

თურქეთში, რომელიც მსოფლიოში თხილის ერთ-ერთი უმსხვილესი ექსპორტიორია, ფაროსანას გამოჩენამ მოსავალზე მწვავე გავლენა იქონია, რაც რეგიონის ქვეყნებს საშუალებას მისცემთ, ევროპის ბაზარს უკეთესი ხარისხის თხილი უფრო იაფად შესთავაზონ – ამის შესახებ BMGTV-ის “ანალიტიკას” ეთერში მერაბ ჭითანავამ, თხილის მწარმოებელთა ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭოს თავმჯდომარემ ისაუბრა.

როგორც მან აღნიშნა, ის ეტაპი, რაც საქართველომ 2017-18 წლებში გაიარა, თურქეთში ახლახან დადგა, რაც ჩვენს ქვეყანას შესაძლებლობას მისცემს, კვლავ დაეწიოს მსოფლიო ლიდერებს და ის პოზიციები აღიდგინოს, რომლებიც მავნებლის შემოსევამდე ჰქონდა.

“ფაროსანას პრობლემა საქართველოში გარედან შემოვიდა და დასავლეთ საქართველოში არსებული მაღალი ტენიანობის და მისთვის ხელსაყრელი პირობების, ასევე ბაღების სეგმენტაციის ფაქტორმა გამოიწვია მისი ძალიან სწრაფი და ეპიდემიური განვითარება ჩვენს რეგიონში. თუმცა, მოსალოდნელი იყო, რომ ფაროსანა სხვა რეგიონებშიც გავრცელდებოდა, იმიტომ რომ ჩვენ ძალიან ინტენსიური კომუნიკაცია გვაქვს როგორც თურქეთთან, ასევე აზერბაიჯანთან. პრობლემა თურქეთში პირველად შარშანწინ გაჩნდა. ჩვენ გავუზიარეთ მათ ჩვენი გამოცდილება, თუმცა იქ მათი ბუნებრივი პირობებიდან და თხილის ბაღების გაშენების სისტემიდან გამომდინარე, ვერც ერთი ღონისძიება ვერ იქნა გატარებული. თურქეთმა აიღო მიმართულებად ბუნებრივი მტრის გავრცელება, იაპონური კრაზანის, რომელიც ებრძვის ფაროსანას და ანადგურებს მას, მაგრამ ამ პროცესს ძალიან დიდი დრო და შრომა სჭირდება. შესაბამისად, ჩვენი მოლოდინი იყო, რომ ფაროსანას ფაქტორი თურქეთის ბაზარზეც დაიწყებდა ასახვას, გამართლდა. ვფიქრობ, ეს ტენდენცია სწრაფად არ დამთავრდება; მინიმუმ ორი სეზონი მაინც, თურქეთში გამოწვევები იქნება ხარისხთან და რაოდენობასთან მიმართებით.

რატომ ჩამოვრჩით ჩვენ მსოფლიო ლიდერებს თხილის წარმოებაში?! იმიტომ, რომ ჩვენ ვიყავით ერთადერთი ქვეყანა, რომელიც ასე მწარედ მოექცა ფაროსანას ზემოქმედების ქვეშ. ჩვენი მოსავლის ხარისხი მკვეთრად გაუარესდა, რაოდენობა შემცირდა. 2019-2020 წელს ასოციაციის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ერთობლივი პროექტებით რაღაც დონეზე წამოვწიეთ სექტორი და 55 000 ტონამდეც კი ავედით მოსავლის რაოდენობაში. თუმცა ეს ისეთი სექტორია, რომელსაც მუდმივი, ინტენსიური მხარდაჭერა სჭირდება და როგორც კი მოეშვა ეს მექანიზმი, ეგრევე აისახა მოსავლის ხარისხზე და რაოდენობაზე, 2023-24 წლების მოსავალზეც. ახლა კი თურქეთის მდგომარეობა აღებს ფანჯარას საქართველოსთვის და აზერბაიჯანისთვის, რომ სწრაფად შევიდეთ ევროპის ბაზარზე. ჩვენ ერთადერთი, რაც ჩვენ დაგვრჩენია, არის რომ უბრალოდ ამ შესაძლებლობით ვისარგებლოთ და შევძლოთ, რომ დავიბრუნოთ ჩვენი პოზიციები ამ ბაზრებზე”, – განაცხადა მერაბ ჭითანავამ.

დარგობრივი ასოციაციის ხელმძღვანელმა “ანალიტიკას” ეთერში ასევე ისაუბრა პრობლემებზე, რომლებიც თხილის ბაღების მასშტაბურ ხმობას საქართველოშიც იწვევს. როგორც მან აღნიშნა, ფაროსანასთან და ბაქტერიებთან გამკლავება დიდ ინვესტიციას მოითხოვს, რასაც ფერმერთა ნაწილი ვერ დააფინანსებს.

“ფაროსანა არის პრობლემა, რომელიც აზიანებს მოსავალს და თუ ფერმერმა იზარმაცა ერთ წელს და არ მოუარა თავის ბაღს, მისი მოსავალი დაზიანდება, თუმცა შემდგომ წლებში მას კვლავ აქვს საშუალება, რომ თხილს მოუაროს და აღადგინოს მოსავლის ხარისხი და რაოდენობა. რაც შეეხება თხილის ბუჩქების უეცარ ხმობას ფსევდომონას ბაქტერიისგან გამომდინარე, თუ წელს იმ ფერმერებმა, რომელთა ბაღებშიც ეს დაავადება აღინიშნება, არ ჩაატარეს ძალიან მძიმე წამლობები სპილენძით და ანტიბაქტერიული საშუალებებით, და არ მოახდინეს დაავადების გავრცელების პრევენცია, დაახლოებით ორჯერ მეტი რაოდენობით გახმება შემდგომ წელს.

წლიური ინვესტიცია ჰექტარზე დაახლოებით 1300-დან 1500 ლარამდეა, რომ ეს შეაჩერო და 100%-იანი შედეგიც ამ მომენტში არა გაქვს. თვითონ უნდა დააკვირდე, 3%-იანი სპილენძით ორჯერ შეწამლო, მერე ანტიბაქტერიული საშუალებებით. ამას შრომა სჭირდება და ინვესტიციაც, ფინანსური რესურსიც შესაბამისად. და როდესაც არ იცი, კონკრეტულად რა დაავადებას ებრძვი, ბუნებრივია ამ ინვესტიციის გაწევის საშუალებაც არა გაქვს. ამ ეტაპზე მიმაჩნია, რომ პირველი გამოწვევა ჩვენი გამოცდილებიდან გამომდინარე ის არის, რომ მცირე ფერმერები თავს შეიკავებენ ამხელა ინვესტიციისგან, არც ექნებათ ამის საშუალება და, შესაბამისად, მათთან ძალიან ინტენსიური სამუშაო პროცესებია ჩასატარებელი. თუ ეს პროცესები არ ჩატარდა, მოლოდინი ძალიან ცუდია; ჩვენი კალკულაციით ივნისის თვეში 10-15 ათას ჰექტარამდე ავა ხმობის მაჩვენებელი. ეს ძალიან დიდ ეფექტს იქონიებს ზოგადად კულტურაზე და ეს არის შეუქცევადი პროცესი”, – განაცხადა მერაბ ჭითანავამ.

www.bm.ge